गावातील सर्व प्रौढ नागरिक, ज्यांचे नाव पंचायतीच्या मतदार यादीत आहे, त्यांची सभा होय, जी गावाच्या विकासासाठी, प्रशासनासाठी आणि सामाजिक न्याय व समानता वाढवण्यासाठी एकत्र येते. ही ग्रामपंचायतीची एक शक्तिशाली आणि महत्त्वाची तळागाळातील लोकशाही संस्था आहे, जी गावाच्या कामांवर देखरेख ठेवते आणि निर्णय घेते.
ग्रामसभा काय आहे?
ग्रामसभा ही गावातील सर्व नोंदणीकृत मतदारांची (१८ वर्षांवरील नागरिक) एक सभा आहे.
ही तळागाळातील लोकशाही संस्था असून, गावाच्या प्रशासनात जनतेचा सहभाग सुनिश्चित करते.
भारतीय राज्यघटनेतील अनुच्छेद २४३(ब) नुसार ही एक कायदेशीर संस्था आहे.
ग्रामसभेचे सदस्य कोण असतात?
ज्या व्यक्तींची नावे गावाच्या पंचायतीच्या मतदार यादीत आहेत, त्या सर्वजण ग्रामसभेचे सदस्य असतात.
ग्रामसभेची कार्ये व भूमिका:
विकासाचे नियोजन:
गाव विकासाच्या योजना, सुरक्षितता, समानता आणि सामाजिक न्याय यांसारख्या विषयांना प्रोत्साहन देणे हे ग्रामसभेचे मुख्य कार्य आहे.
ग्रामपंचायतीवर देखरेख:
ग्रामसभेचे सदस्य ग्रामपंचायतीच्या कामावर देखरेख ठेवतात.
निर्णय घेणे:
ग्रामपंचायतीचे बजेट मंजूर करणे आणि ग्रामपंचायतीच्या कामगिरीचा आढावा घेणे यांसारखे महत्त्वाचे निर्णय ग्रामसभा घेते.
प्रशासकीय धोरणे:
ही संस्था शासकीय योजना गावापर्यंत पोहोचवण्यासाठी एक साधन म्हणून काम करते.
सामाजिक कल्याण:
ग्रामसभेच्या माध्यमातून दलित, आदिवासी, महिला आणि तरुणांच्या गरजा पूर्ण होतात.
ग्रामसभा आणि ग्रामपंचायत यातील फरक:
ग्रामसभा:
ही एक व्यापक संस्था असून, यात गावातील सर्व मतदार सदस्य असतात.
ग्रामपंचायत:
ही ग्रामसभेने निवडलेली एक कार्यकारी समिती असते, जी ग्रामसभेला जबाबदार असते.
थोडक्यात, ग्रामसभा हे गावातील लोकांचे एक व्यासपीठ आहे, जिथे ते एकत्रितपणे गावाच्या विकासासाठी आणि प्रशासनासाठी विचारविनिमय करतात व निर्णय घेतात.
